Czołowe miejsce ze względu na lecznicze właściwości warzyw, owoców i zbóż według J. Górnickiej zajmuje kapusta. Jeśli przyjąć właściwości lecznicze kapusty za 100%, to z listy 10 najbardziej skutecznych roślin pozostałe 9 będzie mieć następujące wartości: zboże – 30%, cytryna – 29%, marchew – 26%, czosnek – 25%, cebula – 23,5%, borówka – 21,5%, ziemniak – 20%, winogrona – 18% i pietruszka – 15%.
Kapusta warzywna
(Źródło: Forest & Kim Starr / Wikimedia Commons / CC BY 3.0)
Kapusta biała, czerwona i włoska ma zastosowanie na użytek zewnętrzny i wewnętrzny. Lecznicze właściwości mają świeże liście i świeży sok, a także kapusta gotowana, duszona, kiszona oraz surówka.
Szczególne właściwości mają świeże liście, które stosowane zewnętrznie leczą dolegliwości: opłucną-płucną (katar, zapalenie oskrzeli), żołądkowo-jelitowe, wątrobowe, pęcherzowe, egzemę, opryszczki, trądzik, łupież, gangreny i martwice, guzy i nowotwory, hemoroidy, różne infekcje (ropienie, ropowica, czyraki, zastrzał), nerwobóle reumatyczne (nerwoból lędźwiowy, rwa kulszowa), nerwobóle zębowe nerwu twarzowego, kolkę nerkową, oparzenia, odmroziny z pęcherzami, półpasiec, przerost węzłów chłonnych, ropień zimny, gruźlicę stawową i kostną, stłuczenia, siniaki, silne bóle głowy, migreny, ukąszenia, zapalenia opłucnej, astma, dolegliwości naczyniowe, żylaki, chorobowy obrzęk migdałków.
Przy owrzodzeniach żylakowych goleni, egzemach, ranach zakażonych, liście kapusty wywołują niekiedy zaostrzenie się ropnia lub bólów. Zjawiska te potwierdzają proces odtruwania i regenerację leczonych tkanek. W takim przypadku należy stosować odpowiednie leki. W przypadku nietolerancji (swędząca wysypka skórna) należy przerwać przykładanie liści i zastąpić je okładem z czystej oliwy z oliwek lub ze słonecznika. Gdy ustąpi zapalenie można wznowić przykładanie liści ograniczając w razie potrzeby czas trwania okładu. Taka nietolerancja zdarza się bardzo rzadko (najczęściej z powodu stosowania środków owadobójczych).
Do leczenia można używać liści kapusty czerwonej lub włoskiej, im świeższa, tym skuteczniejsze ich działanie. Przed użyciem należy je umyć, wysuszyć, wykroić żyłę główną, a przypadku przykładania na wrzód lub czułą ranę także resztę unerwienia. Rozgnieść liście wałkiem do ciasta lub butelką, gdy ukaże się sok na powierzchni, można sporządzać okład. Jeden lub warstwę 2 – 3 liści, przyłożyć i owinąć bandażem. W przypadku bardzo czułej rany moczyć liście we wrzątku przez 2 sekundy, co je zmiękcza, a przed nałożeniem na wrzód o brzegach twardych i popękanych macerować je przez pół godziny w oleju słonecznikowym, co powiększa ich antytoksyczność i czyni je bardziej gojącymi. Na ranę zakażoną lub wrzód, egzemę sączącą można przykładać pasemka liści zachodzące na siebie brzegami. Sok wówczas sączy się znacznie łatwiej i spływa na ranę.
Kapusta na użytek wewnętrzny w postaci surówki lub świeżego soku zalecana jest na dolegliwości gastryczne, jelitowe, układu oddechowego, ogólne osłabienie.
Żelazo, magnez i miedź zawarte w kapuście leczą anemię (nie pić płynów o temperaturze wyższej niż 45 stopni C). Kapusta była i jest najlepszym lekiem na szkorbut; na marskość i puchlinę brzuszną można sok z kapusty (400 g dziennie w porcjach po 200 g) lub kapustę bądź surową (surówki).
Sok z kapusty zaleca się alkoholikom i na wrzód trawienny. Spożywanie kapusty zaleca się także cukrzykom. Do surówki z kapusty należy dodawać zmielony kminek z majerankiem, co ułatwia trawienie. Tak więc kapusta wbrew uprzedzeniom okazuje się korzystna dla żołądka i jelit, szczególnie w postaci świeżego soku.
Właściwości gojące i zabliźniające soku z kapusty zawdzięczamy siarce, solom potasowym i witaminie U (chroni śluzówki), witaminie K. Witamina U, rozpuszczalna w wodzie i świeże enzymy rozkładają się podczas gotowania, więc leczniczo należy spożywać ją w stanie surowym.
Sok z kapusty nie jest przyjemny w smaku, toteż zaleca się go pić z dodatkiem soku z marchwi, a w przypadkach różnych typów kamicy nerkowej soku z sałaty głowiastej, kapusty włoskiej, buraka cukrowego, szparagu, ogórka, dyni, pomidorów, natki pietruszki, papryki, kalafiora, cebuli. Ma to znaczenie, gdy organizm kumuluje aminokwas cysteinowy powodujący kamicę cysteinową.