Zdrowie z ogrodu

Sałata znana była już w starożytnym Rzymie, Persji, Babilonii i Egipcie. Do Polski sprowadziła ją królowa Bona. Jest bogata w sole mineralne, błonnik i witaminy takie jak B1, B2, C, E oraz kwas foliowy, poza tym jest mało kaloryczna. Liczy ponad 200 odmian botanicznych. Do najbardziej popularnych należą: sałata głowiasta. karbowana zielona, karbowana czerwona, radicchio, rukola, roszponka, sałata rzymska, masłowa, lodowa, cykoria czy endywia.

Surowcem leczniczym są liście, łodyga i nasiona. We wszystkich zielonych częściach sałaty występuje karoten, który jest prowitaminą A. Prowitamina A i witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach, dlatego do sałaty zielonej należy dodawać trochę oleju. Lepsze przyswajanie witaminy A zapewniają witaminy D i E. Sałatę podawaną do mięs dobrze polać śmietaną lub jogurtem. Nie powinno się jej spożywać przed posiłkiem.

Właściwości lecznicze

Sałata odświeża i oczyszcza organizm, pobudza gruczoły trawienne, ma właściwości mineralizujące, przeciwbólowe, znieczulające i uspokajające. Działa nasennie, przeciwkaszlowo, obniża poziom cukru we krwi, poprawia pracę wątroby, korzystnie wpływa na krążenie krwi. Zaleca się przy nerwicy z okresami lęków i natręctw, przy kołataniu serca, bólach żołądka, skurczach trzewnych, bezsenności, w zapaleniu oskrzeli, kaszlu, astmie, cukrzycy, zapaleniu nerek, bolesnym miesiączkowaniu, żółtaczce, zapaleniu wątroby, zaparciach oraz jako środek przeciwszkorbutowy i moczopędny.

Sposób użycia

Na użytek wewnętrzny

Napar: pokroić 5 lub więcej liści na paseczki. Zalać 0,25 l wrzątku, naciągać 5 minut. popijać porcjami 2-3 łyżeczki, co uspokaja bolesne miesiączkowanie.

Wywar z liści: 75 g liści sałaty na litr wody. Ogrzewać na słabym ogniu do 30 minut. Popijać trzy szklanki dziennie między posiłkami.
Sok zawierający lactucarium*: stosować dawki około 0,1 do 1 g dziennie, co ma działanie uspokajające.
Wyciąg wodno-alkoholowy**: stosować 0,05 do 0,3 g dziennie. Przy cukrzycy brać po 60 kropli przed posiłkami.
Nasiona – wywar: na 0,5 l wody dać 4-5 nasion. popijać 2 do 3 szklanek dziennie na astmę lub zapalenie płuc.
Napar: 20 g sałaty, popijać 2 łyżki dziennie, 1 przed snem, co ma działanie przeciwskurczowe i nasenne.

Na użytek zewnętrzny

Wywar z liści na trądzik: okłady z gotowanych liści sałaty z niewielką ilością oleju sojowego, słonecznikowego lub z oliwek na czyraki, wrzody i na oparzenia. Wywarem z nasion przemywać oczy przy zapaleniu oka.

*Lactucarium to mleczy sok niektórych gatunków sałaty, przede wszystkim z sałat: jadowitej, indyjskiej i kompasowej. Świeży sok występujący we wszystkich częściach roślin początkowo jest biały, później zmienia barwę na żółtą i na brązową. jego działanie jest słabonarkotyczne i lecznicze. Działa podobnie jak opium ale o wiele słabiej. Sałata jadowita ma właściwości przeciwbólowe i nasenne.

**Przykład wyciągu wodno-alkoholowego: 4 łyżki zmielonych nasion sałaty zalać szklanką wrzącej wody i odstawić pod przykryciem na 1 godzinę, następnie dodać 200 ml alkoholu 40-60 %. Przelać do słoja i szczelnie zamknąć, odstawić na 3 dni, po czym przefiltrować. Podobny wyciąg można sporządzić z liści i łodygi.