Zawarte w chrzanie olejki eteryczne działają jak antybiotyk. Do spożywania w zastosowaniach kuchennych lepszy jest łagodniejszy chrzan z upraw ogrodowych, natomiast w lecznictwie bardziej ostry chrzan dziki.
Chrzan powinien być spożywany na surowo, ponieważ gotowany ma niewiele wartości odżywczych i prawie żadnych leczniczych. Jednoroczny, biały w przekroju jest najsmaczniejszy. Chrzan zawiera 4-5 razy więcej witaminy C niż pomarańcze i cytryny.
Korzeń chrzanu
(Źródło: Frank Vincentz / Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0)
Właściwości lecznicze
Na użytek wewnętrzny można stosować go przy anemii i braku apetytu; wskazaniem jest również bronchit chroniczny (zapalenie oskrzeli), gościec, gruźlica, niedobory witaminy C i alkaliów, paraliż, przerost układu chłonnego, stan limfatyczny, puchlina wodna, reumatyzm, skrofuloza, schorzenia wątrobowe, stany zapalne nerek, kamica nerkowa, stany zapalne korzonków nerwowych.
Na użytek zewnętrzny: bóle mięśniowe w plecach i w pasie, przeziębienia, ropiejące rany, wrzody, zapalenie korzonków nerwowych, zapalenie uszu, piegi oraz artretyzm. Zaatakowane artretyzmem miejsce okładać na kilka minut do pół godziny warstwą świeżo utartego chrzanu, przykryć ceratką lub folią. Okład trzymać aż pojawi się silna zaczerwienienie, ale nie bąble. Powtórzyć okład gdy zniknie zaczerwienienie.
Przeciwwskazania: stosowanie chrzanu powinno być dawkowane ostrożnie przy zapaleniach przewodu pokarmowego, wątroby i nerek. Należy też pamiętać o niezgodności chrzanu z węglanami pierwiastków alkalicznych, z chlorkiem rtęci i naparem z kory chinowej.
Sposoby użycia
Na użytek wewnętrzny
Macerat: 15-30 g chrzanu na 1 litr wody. Macerować 12 godzin. Popijać dwie filiżanki dziennie między posiłkami przy artretyzmie.
Syrop: korzeń chrzanu pokroić w talarki, ułożyć na talerzu, posypać cukrem. Popijać 1-2 łyżeczki dziennie jako środek żółciopędny.
Wino: garść świeżo utartego chrzanu zalać pół litra białego wina gronowego. Dobrze zakorkować i postawić w chłodnym miejscu ( można w lodówce ). Po kilku dniach można zażywać 1 łyżkę przed jedzeniem przy niestrawności, niedomodze wątroby, nerwicy żołądka i nieżytach przewodu trawiennego. Jako środek przeciwszkorbutowy pić 30-40 g dziennie.
Dla reumatyków chrzan powinien stanowić stałą przyprawę do wszelkich mięs, ryb itp. We Francji miesza się tarty chrzan ze słodką śmietaną z dodatkiem łyżki cukru. Gotowane, pokrojone w plasterki czerwone buraki często przyprawia się chrzanem z dodatkiem octu jabłkowego i łyżki cukru (ćwikłą). Można też dodać łyżkę powideł lub dżemu śliwkowego, otrzymamy przyprawę do mięsa o bardzo dobrym działaniu trawiennym i odkwaszającym.
Na użytek zewnętrzny
Miąższ jako kataplazma (okład) stosować na gościec, przy obrzęku stawu 30 minut, dolegliwościach płucnych, bólach reumatycznych.
Żuć korzeń chrzanu na wzmocnienie zębów i dziąseł przy paradentozie. Przy tarciu chrzanu z uszkodzonych komórek wyzwala się mirozynaza, która rozkładając olejek eteryczny synigrynę, powoduje łzawienie. Najlepiej ucierać chrzan przy otwartym oknie lub przekręcić przez maszynkę do mięsa, nakładając na wylot maszynki woreczek z folii.
Lotne olejki eteryczne chrzanu pomagają przy napadach kaszlu, silnych i uporczywych bólach głowy i bolesnym osłabieniu nóg.
W przypadku sensacji sercowych, niedomogów mięśnia sercowego, niedomykalności zastawek serca i kołatania serca można nosić na szyi w okolicy serca niewielki woreczek, zawierający drobno ustrugany i ususzony chrzan lub małą poduszeczkę z nasionami białej gorczycy.